29/06/2026
RÉFORME CONSTITUTIONNELLE: LISANGA YA BA JEUNE CONGOLAIS BA SENGI CONSTITUTION OYO EZALI KO KO KOKANA NA MAKANISI NA BANGO
Kinshasa, 29 juin 2026 – Tango débat sur revision constitutionnelle ezali ko rouler scène politique nationale, Collective ya Jeunesse congolais eluka koleka ba polémiques politiques mpe ko refourner masolo na oyo ezali vraiment na tina : ba jeunes na développement ya mboka. Na communiqué ya presse ebimisami lelo, Collective esengi revision constitutionnelle ya mozindo, ko dénoncer ba limitations ya texte actuel mpe ko proposer ba réformes concrètes mpo na avenir ya ba génération oyo ezali komata.
Collective ya bilenge congolais elukaka liboso kosilisa tension oyo ezali zinga zinga ya débat. Engebene na bango, kotalela mbongwana ya mobeko likonzi esengeli te kotalelama automatiquement lokola manœuvre ya kobatela pouvoir mpo na ba acteurs politiques mosusu, kasi ezali nde lokola "opportunité historique" mpo na kosilisa mikakatano minene oyo bilenge bazali kokutana na yango.
Mobeko Likonzi oyo ezali na bokatikati te
Collectif emonisi ete Mobeko Likonzi ya mokolo ya 18 février 2006, atako ezali moboko ya moboko ya Leta, ezali na bozangi boyokani ya polele. Atako ezali koyebisa na bozindo bobongisi mpe bosaleli bokonzi ya politiki, etikali bokangami ekoki te na oyo etali bokoli ya bato, mpe mingi mingi na oyo etali bolamu ya bilenge.
Ba jeunes congolais ba lakisi précisément article 42 ya loi fondamental, oyo elobi que
Liyebisi yango elobi boye: “Makambo ya kozanga yango ezali komonana mokolo na mokolo.” Lokola bakutani na zando ya mosala oyo ekoki te kozwa bankóto ya baye bazwi diplome oyo bazali kolongwa na bainiversite mbula na mbula, oyo bazali kokutana na bozangi ya mosolo mpo na bilenge oyo bazali kosala mombongo, mpe bokeseni oyo ezali kosila te kati na manaka ya mateya mpe bamposa ya solosolo ya nkita, Collective endimi ete mbongwana ezali na ntina mingi koleka liboso.
Makanisi misato mpo na kozongisama na mosala
Mpo na kosilisa mikakatano wana ya structure, Collective ya bilenge ya Congo eleki kaka maloba mabe mpe esali makanisi misato ya sikisiki mpo na Mobeko Likonzi “na mosala ya bilenge mpe ya bokoli ya ekolo.”
1. Kokoma lisusu article 42: Collective epesi likanisi ya kokotisa na kati ya Mobeko Likonzi mokumba ya polele mpo na Leta mpo na kosunga mpe kopesa mosolo mpo na kosala misala ya bilenge, kopesa garantie ya ba mécanismes mpo na kozwa misala ya yambo, mpe kolendisa manaka ya mosala ya banakelasi oyo ekopesa nzela na bosangisi bato na mosala.
2. Kosala bobateli budget : Mpo na kosala ete makanisi malamu etikala maloba ya mpamba te, bilenge bapesi likanisi ya kokela Fonds National de Garantie oyo ekozwa mosolo na eteni ya budget ya ekolo na ndenge ya automatique. Fonds oyo elingaki kozala dédié na financement ya ba projets ya ba jeunes entrepreneurs, na ba mécanismes ya contrôle strict mpe ya responsabilité.
3. Kobongisa mobeko likonzi boyokani bwa Boyekoli mpe Misala : Yango esangisi kotombola na lokumu ya mobeko likonzi mokumba mwa Leta koyokanisa manaka ya mateya (ya université, ya tekiniki, mpe ya mosala) na bamposa ya solo ya zando ya mosala mpe na makambo ya motuya ya nkita ya mboka.
Debat ya société, kasi likambo ya politiki te
Collective congolaise jeunesse ekundolisi bato banso ete bilenge bazali ba représentants ya majorité démographique ya mboka mpe basengeli kosangana mobimba na masolo mpo na avenir institutionnel ya RDC. Liyebisi liye lizali koloba makasi ete "Mobeko Likonzi ezwaka bondimi na yango kaka na makoki na yango ya kokokisa bilikya ya bato, kobatela bankola ekoya, mpe kolendisa bokende liboso ya bato banso."
Na suka, Collective esengi koleka makanisi ya politiki mpo na kobongola debat constitutionnel na masolo ya solo ya société oyo etali mingi développement, emploi, éducation, mpe empowerment ya bilenge congolais. Esengeli lisusu te kotala Mobeko Likonzi lokola esaleli mpamba mpo na kokabola bokonzi, kasi lokola levier mpo na bosembo ya bato mpe bomengo mpo na ekolo mobimba.
Mobeko Likonzi oyo ezali na bokatikati te
Collectif emonisi ete Mobeko Likonzi ya mokolo ya 18 février 2006, atako ezali moboko ya moboko ya Leta, ezali na bozangi boyokani ya polele. Atako ezali koyebisa na bozindo bobongisi mpe bosaleli bokonzi ya politiki, etikali bokangami ekoki te na oyo etali bokoli ya bato, mpe mingi mingi na oyo etali bolamu ya bilenge.
Ba jeunes congolais ba lakisi précisément article 42 ya loi fondamental, oyo elobi que
"Bakonzi ya leta bazali na obligation ya kobatela bilenge na mbeba nionso na santé, éducation, pe développement holistic na bango."Atako esengeli kokumisama, disposition oyo etikali, na makanisi na bango, essentiellement déclaratoire, lokola epesi ata ba mécanismes obligatoires ya enforcement ni institutionnel te garanties mpo na kosalela yango malamu.
Liyebisi yango elobi boye: “Makambo ya kozanga yango ezali komonana mokolo na mokolo.” Lokola bakutani na zando ya mosala oyo ekoki te kozwa bankóto ya baye bazwi diplome oyo bazali kolongwa na bainiversite mbula na mbula, oyo bazali kokutana na bozangi ya mosolo mpo na bilenge oyo bazali kosala mombongo, mpe bokeseni oyo ezali kosila te kati na manaka ya mateya mpe bamposa ya solosolo ya nkita, Collective endimi ete mbongwana ezali na ntina mingi koleka liboso.
Makanisi misato mpo na kozongisama na mosala
Mpo na kosilisa mikakatano wana ya structure, Collective ya bilenge ya Congo eleki kaka maloba mabe mpe esali makanisi misato ya sikisiki mpo na Mobeko Likonzi “na mosala ya bilenge mpe ya bokoli ya ekolo.”
1. Kokoma lisusu article 42: Collective epesi likanisi ya kokotisa na kati ya Mobeko Likonzi mokumba ya polele mpo na Leta mpo na kosunga mpe kopesa mosolo mpo na kosala misala ya bilenge, kopesa garantie ya ba mécanismes mpo na kozwa misala ya yambo, mpe kolendisa manaka ya mosala ya banakelasi oyo ekopesa nzela na bosangisi bato na mosala.
2. Kosala bobateli budget : Mpo na kosala ete makanisi malamu etikala maloba ya mpamba te, bilenge bapesi likanisi ya kokela Fonds National de Garantie oyo ekozwa mosolo na eteni ya budget ya ekolo na ndenge ya automatique. Fonds oyo elingaki kozala dédié na financement ya ba projets ya ba jeunes entrepreneurs, na ba mécanismes ya contrôle strict mpe ya responsabilité.
3. Kobongisa mobeko likonzi boyokani bwa Boyekoli mpe Misala : Yango esangisi kotombola na lokumu ya mobeko likonzi mokumba mwa Leta koyokanisa manaka ya mateya (ya université, ya tekiniki, mpe ya mosala) na bamposa ya solo ya zando ya mosala mpe na makambo ya motuya ya nkita ya mboka.
Debat ya société, kasi likambo ya politiki te
Collective congolaise jeunesse ekundolisi bato banso ete bilenge bazali ba représentants ya majorité démographique ya mboka mpe basengeli kosangana mobimba na masolo mpo na avenir institutionnel ya RDC. Liyebisi liye lizali koloba makasi ete "Mobeko Likonzi ezwaka bondimi na yango kaka na makoki na yango ya kokokisa bilikya ya bato, kobatela bankola ekoya, mpe kolendisa bokende liboso ya bato banso."
Na suka, Collective esengi koleka makanisi ya politiki mpo na kobongola debat constitutionnel na masolo ya solo ya société oyo etali mingi développement, emploi, éducation, mpe empowerment ya bilenge congolais. Esengeli lisusu te kotala Mobeko Likonzi lokola esaleli mpamba mpo na kokabola bokonzi, kasi lokola levier mpo na bosembo ya bato mpe bomengo mpo na ekolo mobimba.
“Mobeko Likonzi ya makasi mpo na ekolo ya bomengo mpe ya bato banso”, yango ezali mokano oyo elobami ya Collective ya bilenge ya Congo, oyo ezali na mokano ya kosala bopusi na yango mobimba na masolo oyo ekoya.